از اجرای طرح پزشک خانواده در نیشابور تا پشت‌پرده‌ی معوقات پرسنل و شایعات استعفا و برکناری

دگرگونی‌های ساختاری در بهداشت و درمان کشور، همواره با چالش‌ها و بیم‌وامیدهای فراوانی همراه بوده است. با آغاز به کار دولت چهاردهم و اولویت‌بخشی وزارت بهداشت به طرح ملی «نظام ارجاع و پزشک خانواده»، شهرستان نیشابور به عنوان یکی از قطب‌های مجری این طرح بزرگ انتخاب شده است.

در همین راستا، در گفتگویی صریح و تفصیلی با سرکار خانم دکتر غزاله دوست‌پرست، رئیس دانشگاه علوم پزشکی نیشابور، به بررسی ابعاد مختلف این طرح، گره‌های کور مالی و تاخیر در پرداخت مطالبات کادر درمان، و همچنین شایعات اخیر پیرامون تغییرات مدیریتی در این دانشگاه پرداخته‌ایم. که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید.

نیشابور، مجری طرح ملی نظام ارجاع و پزشک خانواده

خانم دکتر، با توجه به حساسیت‌های موجود در دولت چهاردهم و وزارت بهداشت در خصوص راه اندازی فرایند نظام ارجاع و پزشک خانواده، موقعیت نیشابور را در این طرح چطور ارزیابی می‌کنید و این سیستم چه مزیتی برای مردم دارد؟

با توجه به برنامه‌های کلان دولت چهاردهم و وزارت بهداشت، نیشابور به عنوان یکی از ۶۴ شهرستان مجری این طرح بزرگ انتخاب شده و شبکه بهداشت نیشابور متولی اجرای آن است. امیدواریم با هماهنگی‌های میان‌بخشی که در سطح شهرستان اتفاق می‌افتد، بتوانیم این عملیات را به بهترین نحو ممکن اجرا کنیم.

اما در پاسخ به اهمیت این طرح باید بگویم که اگر نظام ارجاع به درستی پیاده‌سازی شود، پایش همه‌جانبه و مداومی در گروه‌های مختلف جامعه شکل خواهد گرفت و منجر به دسترسی عادلانه همه مردم به خدمات سلامت می‌شود؛ یعنی هر فرد با هر سطح از سواد، در هر محله‌ای که زندگی کند و با هر میزان درآمد، به یک اندازه از خدمات بهره‌مند خواهد شد.

از نظر مدیریت هزینه‌ها و زمان درمان، این نظام چه کمکی به بیماران می‌کند؟

یکی از بزرگ‌ترین مزایای این طرح، جلوگیری از اتلاف وقت و هزینه‌های اضافی مردم است. در این سیستم، بیماران در «سطح یک» توسط مراقبین سلامت، پزشکان عمومی و پزشک خانواده ویزیت می‌شوند. در صورت نیاز، به «سطح دو» یعنی متخصصین در مراکز جامع خدمات درمانی دولتی ارجاع داده شده و در نهایت اگر نیاز به خدمات فوق‌تخصصی باشد، به «سطح سه» منتقل می‌شوند. این فرایند دقیق، دسترسی مردم به خدمات را بدون هزینه‌کردهای مازاد و در قالب یک زنجیره تسهیل می‌کند. از طرفی دیگر، بار مالی سنگینی که به دلیل بستری‌های بی‌مورد یا مراجعات خارج از عرف به بیمارستان‌ها تحمیل می‌شد، به شدت کاهش خواهد یافت.

طبق برنامه‌ریزی‌ها، ان‌شاءالله از اول مردادماه، نیشابور به عنوان جزء شهرستان‌های سری دوم، به طور رسمی وارد مرحله اجرایی این طرح خواهد شد.

بحران اعتبارات، پاشنه آشیل دانشگاه و علت معوقات کادر درمان

خانم دکتر، به بحث پرسنل و معوقات کادر درمان برسیم که این روزها دغدغه بسیاری از همکاران شماست.علت اصلی این تاخیرها چیست و میزان مطالبات به چه صورت است؟

من به عنوان یک مدیر اجرایی، در وهله اول باید بگویم که واقعاً متاسفم که در شرایطی قرار داریم که کادر درمان ما که در هر شرایطی از جمله جنگ، گرما و سرما در حال خدمت‌رسانی به مردم هستند با دریافتی‌های ضعیف روبرو شده‌اند. ما در حال حاضر با معوقات حدوداً ۶ ماهه در بحث کارانه و تعرفه پرسنل روبرو هستیم و در حوزه اضافه‌کار نیز عقب‌افتادگی‌هایی وجود دارد.

طلب ۶۰۰ میلیاردی سلامت نیشابور از بیمه ها!

علت اصلی این وضعیت، تاخیر شدید در پرداخت مطالبات بیمه‌ای دانشگاه است. در حال حاضر، دانشگاه علوم پزشکی نیشابور بالغ بر ۵۰۰ تا ۶۰۰ میلیارد تومان مطالبات بیمه‌ای معوق دارد که عمده آن متعلق به «بیمه سلامت» است. این تعویق طولانی‌مدت یعنی منبع درآمد اختصاصی دانشگاه قطع شده است؛ و طبیعی است وقتی منبع درآمد قطع شود، مدیریت هزینه‌ها و پرداخت‌های رفاهی و پرسنلی دچار گره جدی می‌شود. در این شرایط سخت اقتصادی، کادر درمان با تمام وجود ایستادگی کرده‌اند و پرداخت منظم مطالبات، ابتدایی‌ترین خواسته این عزیزان است که متاسفانه امروز از راس هرم دانشگاه تا پایین‌ترین رده‌ها را تحت تأثیر قرار داده است.

فرمودید که در تخصص اعتبارات سازمان برنامه و بودجه هم مغایرت‌هایی وجود دارد؛ این موضوع چطور به بحران مالی دامن می‌زند؟

بله، مسئله کلیدی دیگر، عدم همخوانی اعتبارات تخصیصی سازمان برنامه و بودجه با میزان واقعی حقوق پرداختی خزانه به پرسنل است. سازمان برنامه بودجه بر اساس پرسنل رسمی و پیمانی مبلغی را مشخص و واریز می‌کند تا حقوق پرسنل پرداخت شود. اما این مبلغ تخصیصی، با هزینه واقعی حقوق دانشگاه‌ها اختلاف چشمگیری دارد. برای نمونه، ما از ابتدای سال ۱۴۰۵، هر ماه مجبوریم ۲۸ میلیارد تومان از منابع داخلی دانشگاه را صرفاً برای پر کردن این گپ و بستن حقوق خزانه بگذاریم! خب این ۲۸ میلیارد تومان، همان پولی است که باید صرف اضافه‌کار، حق لباس و کارانه پرسنل می‌شد اما صرف ناچارِ حقوق می‌شود.

علاوه بر این، ما حدود ۶۵۰ نیروی شرکتی داریم که حقوق آن‌ها تماماً باید از منابع داخلی دانشگاه تامین شود. سال گذشته این رقم ماهانه ۲۶ تا ۲۷ میلیارد تومان بود، اما امسال با افزایش ۶۰ درصدی حقوق قانون کار، این رقم به ۳۵ تا ۴۰ میلیارد تومان در ماه رسیده است. حالا شما حساب کنید؛ وقتی ناچاریم ماهانه ۲۸ میلیارد تومان برای گپ حقوق رسمی و ۴۰ میلیارد تومان برای نیروهای شرکتی از منابع داخلی بگذاریم، دیگر توانی برای پرداخت‌های رفاهی باقی نمی‌ماند.

افزایش نجومی قیمت داروها و چالش بیمه‌ها

از طرفی ما با افزایش سرسام‌آور قیمت‌ها در بخش دارو و لزوم خرید نقدی مواجه هستیم. برای مثال، یک ویال داروی ۵ گرمی IVIG (که برای بیماران نقص ایمنی یا عفونت‌های خاص حیاتی است) به قیمت حدود ۱۴ میلیون تومان رسیده است! چند شب پیش بیماری داشتم با یک کودک ۲۰ کیلویی که نیاز به ۳ ویال در ماه دارد؛ پیش از این از طریق بیمه بیماران خاص، ماهی ۸۵۰ هزار تومان پرداخت می‌کرد، اما با تغییرات جدید با گریه مراجعه کرده بود که بیمه سهم خود را داده اما او باید ۱۸ میلیون تومان فرانشیز بپردازد!بودجه ما بر اساس قیمت‌های اواخر سال ۱۴۰۴ بسته شده، اما اکنون در سال ۱۴۰۵ با این رشد نجومی قیمت‌ها مواجهیم. بیمار به بیمارستان می‌آید، بستری و جراحی می‌شود و سهم ناچیزی (مثلاً ۵۰۰ هزار تومان) می‌پردازد و می‌رود. ما‌به‌التفاوت این هزینه‌های گزاف را بیمه‌ها باید به ما برگردانند، اما وقتی بیمه ۸ تا ۹ ماه تاخیر در پرداخت دارد، دانشگاهی که دستگاه خلق پول ندارد چگونه باید این گپ بزرگ مالی را پر کند؟

استعفا و تغییر در مدیریت دانشگاه؟

خانم دکتر، اخیراً شایعاتی مبنی بر استعفای شما یا وجود دستور کار برای تغییرات مدیریتی در دانشگاه علوم پزشکی نیشابور شنیده می‌شود. با توجه به سفر چند روز گذشته شما به وزارتخانه، آیا صحبتی در این زمینه شده است؟

در خصوص منشأ این شایعات هم می‌شود حدس‌هایی زد و هم نمی‌شود قضاوت زودهنگامی کرد. اما بگذارید صراحتاً اعلام کنم؛ بنده با افتخار در خدمت دانشگاه علوم پزشکی نیشابور هستم و هیچ دستور کاری مبنی بر جابه‌جایی بنده یا تیم مدیریتی دانشگاه وجود ندارد.

آن قدر به کشورم تعهد دارم که در بحران کار را رها نکنم

سفر بنده به وزارتخانه هم دقیقاً در راستای همین دغدغه‌های مالی بود. حتی سه شب گذشته، در همان شبی که حملات اسرائیل به تهران رخ داد، بنده در وزارتخانه پیگیر جذب اعتبارات بودم تا بتوانیم حداقل‌ها را برای پرسنل شریفمان جبران کنیم.هر آمدنی، رفتنی دارد و هر مدیری روزی جای خود را به دیگری می‌دهد؛ اما بنده آن‌قدر به سیستم و کشورم تعهد دارم که در این شرایط بحرانی، مجموعه دانشگاه را رها نخواهم کرد و تا آخرین لحظه‌ای که این مسئولیت بر دوش من است، برای بهبود وضعیت بهداشت و درمان نیشابور تلاش خواهم کرد.